برخی عبارت‌ها به رغم این که فی‌نفسه حاوی معنای منفی و شاید توهین‌آمیز باشند، ولی گاهی در ادبیات محاوره‌ای مردم و در میان جملات و کلمات دیگر معنایی متفاوت پیدا می‌کنند و آن بار معنایی منفی خود را به وجه مثبت می‌دهند.

انعکاس نو– گاهی هم استفاده از این عبارت‌ها نه به قصد توهین بلکه برای تاکید و جلب توجه و هشدار انجام می‌شود.

عبارت‌هایی مانند کوپَی اوغلی، نامرد، ناکس، پدرسوخته، ویرقین ویرسین سنی، اووون ییخیلسین، جانی یانمیش، بوزقولاخ و یره باتمیش همه و همه با این حالی که دارای معنای منفی و به نوعی دارای معنای توهین و تحقیر هستند، اما در محاورات مردم و در میان جملات و در کنار کلماتی دیگر، آن معنای توهین و تحقیر را ندارند و بیشتر برای تاکید و جلب توجه و هشدار به کار می‌روند.

عبارت “کوپَی اوغلی/ پدرسگ و یا توله سگ” در زبان ترکی پرکاربردترین این عبارت‌هاست که دیگر معنای لفظی خود را ندارد و بیشتر برای هشدار و توجه دادن استفاده می‌شود.

اوایل دهه 60، زمانی که کودکی 10 ـ 12 ساله بودم، منزل یکی از بستگان که خارج از محدوده شهر بود، از برق شهری محروم بود و تیر برق تا نزدیکی منزل آنها نصب نشده بود و به همین علت از نعمت برق محروم بودند ولی برای بهره‌مندی آنها، سیمی به طول 300 متر تا منزل آنها کشیده شد تا در شب‌های تاریک، خانه‌ای پرنور داشته باشند.

برق آنها با اتصال دوشاخه‌ای به پریز نصب شده در ایوان خانه ما، تامین شده بود.

در اوج نوجوانی و بازیگوشی، گاهی شبانگاهان دوشاخه را از پریز کشیده، خانواده‌ای را در غرق در تاریکی می‌کردم.

پدر خانواده که از بازیگوشی من خبر داشت، با بررسی روشنایی همسایگان دور و نزدیک و با اطلاع از قطع نشدن برق که در دهه 60 امری عادی محسوب می‌شد، در خانه خود می‌گفت که باز “کوپَی اوغلی حسنون ایشدی/ کار توله سگ (پدر سگ) حسنه”.

این اتفاق آنقدر تکرار شده بود که با وجود قطع مکرر برق از مرکز در کوران سالهای جنگ تحمیلی، دیگر دختر کوچک خانواده هم عبارت “کوپَی اوغلی حسنون ایشدی” را به کار می‌برد.

کمی بعد از این ماجراها، به لطف اقدامات جهادی دولت در دهه 60، منزل آنها هم صاحب برق و کنتور شد ولی موقع قطع برق که طبیعتا من دخالتی در آن نداشتم، استفاده از عبارت “کوپَی اوغلی حسنون ایشدی” در منزل آنها قطع نشد.

این ماجرا همچنان بعد از گذشت سه دهه، نقل محافل خانوادگی و محمل مزاح خاندان ماست.

این روزها که اوضاع اقتصادی ایران خرابتر از خراب شده و کشور ما دچار حماقت و لجبازی دونالد ترامپ و یارکشی غیرمستقیم او در داخل برای زمین زدن دولت “حسن روحانی” شده، استفاده از عبارت “کوپَی اوغلی حسنون ایشدی” در کوچه و خیابان بیشتر به گوش می‌رسد.

منکر نتیجه منفی تصمیمات و اقدامات دولت در جامعه و قصور دولت در خدمت بهتر و بیشتر به مردم نیستم ولی این عبارت ربط و بی ربط آنقدر بیان و عنوان می‌شود که امر بر گویندگان مغرض هم مشتبه می‌شود که نکند واقعا “کوپَی اوغلی حسنون ایشدی”.

انگار “حسن” ماجرای ما همه کاره کشور است و باید از اسب قدرت بکشیم پایین و اگر نتوانستیم، حداقل با گفتن “کوپَی اوغلی حسن” دلمان را خنک کنیم.

مضمون نهفته در این عبارت “کوپَی اوغلی” یعنی “مقصر دانستن روسای دولت در همه نارسایی‌ها” در سه دهه اخیر در خصوص چهار رئیس جمهوری کشور یعنی علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی، سیدمحمد خاتمی، محمود احمدی‌نژاد و حسن روحانی استفاده شده و مردم بیشتر از هر کسی، این دو رئیس جمهوری اخیر را با این عبارت نواخته‌اند.

این روزها در ماجراهای مختلف از واگذاری کشت و صنعت مغان گرفته تا بلوکه شدن پول ایران در کره جنوبی، هر نارسایی قابل مشاهده به حسن و دولتش ربط داده شده و عبارت “کوپَی اوغلی حسنون ایشدی” به عنوان دم دستی‌ترین تحلیل ماجراهای پیچیده به کار می‌رود.

آیا همه چیز “کوپَی اوغلی حسنون ایشدی”؟ منصفانه ترین تحلیل چیست؟

یادداشت از حسن فاخری

ایمیل مستقیم: info@enekaseno.ir

دیدگاه شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. موارد الزامی نشانه‌دار هستند.*

*